Skip to main content

Informacionet

Koronavirusi i ri me pak fjalë

Agjenti infektues

Koronaviruset janë agjentë infektues që vijnë nga kafshët dhe njihen prej një kohë të gjatë. Ata shkaktojnë sëmundje të rrugeve të frymëmarrjes tek njerëzit.

Epidemiologjia

Koronavirusi i ri, i quajtur SARS-CoV-2, është shfaqur në dhjetor 2019 në Kinë. Ai po gjeneron një epidemi botërore të një sëmundjeje e quajtur COVID-19 sepse është shumë ngjitës dhe popullsia nuk ka ende imunitet kundër këtij virusi të ri.

Transmisioni

Koronavirusi i ri transmetohet kryesisht përmes kontaktit të ngushtë dhe të zgjatur, domethënë nëse qëndroni në një distance nën 1.5 metrave nga një person i infektuar për të paktën 15 minuta.Virusi përhapet nga pikat e pështymës përmes kollitjes, gjatë bisedës apo edhe përmes frymemarrjës, ose i lënë në sipërfaqe që preken nga dikush menjëherë më pas.

Inkubacioni

Koha që kalon midis infektimit dhe simptomave të para është zakonisht 2 deri në 14 ditë. Nje në dy persona shfaq simptoma brenda pesë ditëve nga infektimi. Kur një person ka një infeksion viral të rrugëve te frymëmarjes (kollë, temperaturë), ka mundësi që të jetë më ngjitës në kohën kur simptomat janë më të forta. Një pacient mund që të jetë ngjitës disa ditë para shfaqjes së simptomave.

Shfaqja e semundjes

Sëmundja, e quajtur COVID-19, në shumicën e rasteve manifestohet si një grip (temperature e larte ose kollë) që zgjat nga disa ditë deri në 2 ose 3 javë. Sëmundja është në pergjithësi e lehtë tek njerëzit e rinj dhe të shëndetshëm, veçanërisht tek fëmijët, por ndonjëherë mund të jetë e rëndë tek personat e moshuar ose tek ata me sëmundje kronike. Aktualisht, mendohet të jetë rreth 10 herë më vdekjeprurës sesa gripi sezonal.

Popullata në rrezik

Njerëzit mbi moshën 65 vjeç, njerëzit që vuajne nga një sëmundje kronike të tilla si diabeti, presioni i lartë i gjakut, mbipesha (Indeksi i masës truprore ≥ 40 kg/m2) ose nga një sëmundje e zemrës ose e rrugëve të frymëmarrjes janë në rrezik më të lartë për të zhvilluar një ndërlikim të rënde që mund të çojë në vdekje. Astma alergjike e stabilizuar nuk konsiderohet një faktor rreziku.
Gratë shtatzëne, në raste të rralla, mund të janë në rrezik për komplikime. Prandaj duhet të ndjekin masat parandaluese në mënyrë rigoroze.

Fëmijët

Ka mundesi që fëmijët të kenë më pak rrezik të infektohen me koronavirusin e ri sesa të rriturit. Ata kanë simptoma më të lehta (kollë apo temperaturë) sesa të rriturit, ose nuk kanë fare simptoma. Edhe pse shumë rralle, mund të ndodh që të kene komplikime të rënda.

Diagnoza

Aktualisht, vetëm testet molekulare me tampone nazofaringeale janë të pranuar per diagnostikimin e COVID-19.
Përsa i përket testeve serologjike, ata mundësojnë zbulimin e pranisë së antitrupave të prodhuar pas një infeksioni të mëparshëm i cili është shëruar. Serologjia mund të jetë e dobishme për vlerësimin e shkallës së imunitetit në popullatë ose për të vendosur pezullimin e masave të karantinës ndaj personave që kanë qenë në të kaluarën të infektuar. Sidoqoftë, nuk ka siguri absolute se prania e antitrupave mbron nga një infeksion i ri ose nga kohëzgjatja e kësaj mbrojtjeje hipotetike edhe pse ka të dhëna që e sygjerojnë një gjë të tillë .

Trajtimi

Dexametazoni është i vetmi ilaç i rekomanduar kundër COVID-19, por ai ka efekt vetëm tek pacientet në gjendje të rëndë. Studime të shumta nuk kanë mundur të demonstrojnë efikasitetin e klorokinës. Antiviralë si remdesivir ose lopinavir/ritonavir po ashtu edhe barnat që veprojnë në mekanizmin e inflamacionit (tocilizumab, anakinra) janë në studim e sipër dhe mund t¨ japin nje efekt modest në disa pacientë.

Parandalimi

Nëse rekomandimet zyrtare të higjienës ndiqen në mënyrë korrekte, rreziku i kapjes së virusit ulet shumë. Prandaj duhet të qëndroni në një distance më shumë se 1.5 metra nga kushdo, nëse kjo gjë nuk është e mundur, mbani një maskë, dhe të lani duart përpara e pasi të keni prekur fytyrën ose të keni prekur objekte që janë në kontakt me njerëz të tjerë. Nuk ka mënyra të tjera efikase (qofshin ato bimë ose ilaçe) për tu mbrojtur përveç masave të higjenës dhe të distancimit social dhe/ose mbajtjes së maskës .

Mjeti Coronacheck

I krijuar në Mars 2020, Coronacheck është rezultat i bashkëpunimit të ngushtë të ekspertëve te Poliklinikës së Mjekësisë Tropikale, Udhëtimit dhe Vaksinimit dhe inxhinierëve të ekipit te informatikës i Unisanté. Falë përvojës së tyre të gjatë në zhvillimin e algoritmeve për të ndihmuar vendimin klinik, këta ekspertë në sëmundjet infektive, mjekësinë e përgjithshme, shëndetin publik dhe informatikë mundën të konceptojnë një mjet dixhital referimi që lejon popullsinë dhe profesionistët e shëndetit të kenë, me disa klikime, rekomandime specifike për situatën e tyre dhe për t'i orientuar ata. Algoritmi i Coronacheck përdor rekomandimet zyrtare të Zyrës Federale të Shëndetit Publik (faqja internet), si dhe literaturën shkencore dhe njohuritë mjekësore aktuale.

Unisanté, një qendër pioniere në shëndetin dixhital

Coronacheck përfshihet në zhvillimin e algoritmeve që ndihmojnë në vendimet klinike dhe mjeteve të tjera të shëndetit dixhital, në të cilat Unisanté është një pionier. Puna që Unisanté ka kryer për 15 vitet e fundit në kujdesin parësor shëndetësor, i ka mundësuar asaj që të krijojë mjete efektive për menaxhimin klinik, duke promovuar një shendetësi moderne dhe të personalizuar.

Përkthimi në njëmbëdhjetë gjuhë i faqes Coronacheck është bërë i mundur falë punës të studentëve në fushën shëndetësore dhe mjekëve të Unisanté dhe CHUV.

Koncepti që qëndron mbrapa coronacheck

Algoritmi ynë eshte nje adaptim i rekomandimeve zyrëtare te Zyrës Federale të Shëndetit Publik. Koncepti që qëndron mbrapa mjetit tonë mund de konsultohet lirshëm duke ndjekur këte lidhje.